پیامد افزایش جمعیت انسان، افزایش مصرف منابع و کاهش تنوع زیستی است. روند فزاینده نرخ انقراض موجب شد انسان به منظور استفاده از ارزش های سودمند و ذاتی گونه ها اقدام به حفاظت از آنها کند و نتیجه این کار شکل گیری مناطق حفاظت شده است. پژوهش مذکور با هدف زون بندی منطقه شکار ممنوع دیلمان و درفک، به منظور دستیابی به الگوی بهینه حفاظت و توسعه به انجام رسیده است. طی فرایند زون بندی، پس از شناسایی منابع اکولوژیکی و اقتصادی- اجتماعی (در مقیاس 1.25000) با استفاده از سیستم اطلاعات جفرافیایی (GIS) ،تجزیه و تحلیل وجمع بندی داده های اکولوژیکی (مبتنی بر رهیافت سیستمی) منجر به تفکیک 8817 یگان زیست محیطی غیر تکراری درمنطقه شد.سپس با تهیه مدل های اکولوژیکی ویژه پارکداری و مقایسه آنها با توان اکولوژیکی یگان های زیست محیطی، یگان ها برای زون های مختلف ارزیابی شده است. در نهایت، اولویت بندی و ساماندهی زون ها به شیوه رایج آن در ایران بر مبنای 18 سناریو انجام گرفت ودر نقشه زون بندی به عنوان واحدهای برنامه ریزی تهیه گردید. نتیجه مطالعه حاکی از آن است که در منطقه مورد مطالعه زون های امن 23.6% ، امن مشروط 0.5% حفاظتی 45.2%، حفاظتی و فرهنگی 0.3% ، حفاظتی و بازسازی 8.7% ، بازسازی 5%، تفرج متمرکز 0.04، تفرج گسترده 8.8% ، استفاده ویژه 0.007 درصد و زون سایر استفاده ها 9.7% منطقه را به خود اختصاص داده اند.

مدل نمایه مطلوبیت زیستگاه برای شنگ معمولی نخستین بار به کار می رود. شنگ گونه ای شناساگر برای اکوسیستم های غیر آلوده و از این نظر گونه ای با اهمیت است. در این مطالعه، مدل مطلوبیت زیستگاه شنگ با در نظر گرفتن نیازمندی های زیستی جانور و متغیرهای محیطی که گونه به آنها وابسته است ارائه شده است. این مطالعه در رودخانه شنرود در منطقه شکار ممنوع دیلمان-درفک در استان گیلان به انجام رسید. مدل نمایه مطلوبیت زیستگاه با استفاده از روش HEP تهیه شد و متغیرهای زیستگاهی مهم شنگ در تعیین این نمایه مدنظر قرار گرفت. این متغیرها عبارت از خصوصیات فیزیکی رودخانه (متوسط عمق، متوسط عرض و برکه های رودخانه ای)، میزان پوشش گیاهی به عنوان پناه و فاصله تا آنها است. مدل نمایه مطلوبیت زیستگاه با استفاده از روش میانگین هندسی و با استفاده از شش متغیر ایجاد شد. نتایج حاصل از آزمون مدل برای چهار ایستگاه برگزیده به قرار 0.88 در ایستگاه یک، 0.79 در ایستگاه دو، 0.73 در ایستگاه سه و 0.59 در ایستگاه چهار است. ایستگاه های شماره یک و دو که بالاترین میزان را به خود اختصاص دادند با نشانه های به دست آمده از مشاهدات میدانی مطابقت داشت. همچنین پایش ایستگاه شماره چهار نشان داد کمترین میزان نشانه جانور در این ایستگاه وجود دارد.

بررسی فلور هر منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا فهرست گیاهان، شناسنامه ای مفید برای هر منطقه و پتانسیل های آن به حساب می آید. منطقه شکار ممنوع حنا به مساحت 20452 هکتار در قسمت جنوبی استان اصفهان واقع شده است. در این مطالعه فلور، فرم زیستی و گونه های در معرض خطر منطقه شکار ممنوع حنا معرفی شده است. عملیات برداشت میدانی در سال 1386 و 1387 در منطقه اجرا شد. ابتدا با استفاده از نقشه های توپوگرافی 1:50000، محدوده اراضی منطقه روی نقشه ترسیم شد. سپس با جمع آوری گونه های گیاهی موجود در منطقه و شناسایی آنها بر اساس منابع، تدوین فهرست گونه های گیاهی انجام شد. بر اساس این مطالعه، در این منطقه 307 گونه گیاهی متعلق به 209 جنس و 51 تیره گیاهی شناخته شده است. بر اساس این مطالعات، خانواده Asteraceae با تعداد 33 جنس و 52 گونه بیشترین گونه ها را داراست. بر اساس شکل زیستی رانکیه به ترتیب 50.5 درصد گونه های همی کریپتوفیت، 23.1 درصد تروفیت، 11.4 درصد گونه های کامفیت، 6.8 درصد گونه های فانروفیت، 8.1 درصد گونه های ژئوفیت در منطقه می روید. درصد بالای گونه های همی کریپتوفیت و کامفیت نشان دهنده سازگاری گونه های چندساله به شرایط آب و هوایی و ادافیکی (خاکی) منطقه است. در منطقه شکار ممنوع حنا 76 گونه گیاهی دارویی و صنعتی متعلق به 67 جنس و 29 خانواده وجود دارد. در فهرست خانواده های Asteraceae و Lamiaceae هر کدام با 13 و 12 گونه بیشترین تعداد نیز گونه های دارویی را به خود اختصاص داده اند. در منطقه مورد مطالعه، 41 گونه آسیب پذیر و "در معرض انقراض" وجود دارد که 28 گونه در فهرست  LR (Lower Risk)، 9 گونه در فهرست گیاهان آسیب پذیر (Vulnerable) و 4 گونه از آنها در فهرست DD (Data Deficient)  قرار می گیرند.

زمینه و هدف: با توجه به روند پر شتاب تخریب منابع طبیعی و تهدید تنوع زیستی، یکی از چالش­ ها در زمینه حفاظت از منابع، بررسی وضعیت مناطق تحت حفاظت و لزوم ارتقای درجه حفاظتی این گونه مناطق است. پژوهش مذکوربا هدف زون­ بندی منطقه شکار ممنوع الوند به منظور دست­ یابی به الگوی بهینه حفاظت و توسعه صورت گرفت. روش بررسی: استفاده از روش تجزیه و تحلیل سیستمی، منجر به تشکیل 1434 واحد یگان محیط زیستی گردید که در طی آن به ارزیابی توان اکولوژیکی در هر یگان با توجه به تناسب زون­ های شناسایی شده در منطقه پرداخته شد. درنهایت، با اولویت ­ بندی و ساماندهی زون ها نقشه زون­ بندی به عنوان واحد­ های برنامه­ ریزی تهیه گردید. یافته ها: نتیجه مطالعه حاکی ازآن است که درمنطقه مورد مطالعه زون2 (33/62%)، دارای الویت اول و به ترتیب زون 11 (20/22%)، زون 6 (22/8%)، زون 3-4 (01/7%) و زون 5 (20/0%) در الویت­ های بعدی قرار گرفتند. بحث و نتیجه گیری: منطقه الوند با توجه به درصد بالایی از زون حفاظت (33/62%) و نیز به دلیل وجود کریدور در بین دو منطقه حفاظت شده و گدار گونه­ های با ارزش قوچ و میش، از ارزش حفاظتی بالایی بر­ خوردار می­ باشد.

بیش از بیست سال است که روش شناسایی موجوداتی مانند شنگ معمولی از طریق مشاهده آثار و شواهد به جا مانده از آن ها می باشد و این روش به روش استاندارد معروف است. روش استاندارد یک نوع روش مطالعه سیستماتیک نمونه برداری است که 1 با استفاده از نقشه های 25000/ شواهد به جا مانده از موجودات مانند سرگین، ردپا و ... انجام می گیرد. در مطالعه حاضر طبق این روش، 4 ایستگاه در بخشی از رودخانه شنرود به عنوان بزرگ ترین رودخانه در منطقه شکار ممنوع دیلمان - درفک به فاصله 7 کیلومتر از یکدیگر و گستره جستجوی 600 متر (300 متر به طرف بالا دست رودخانه یعنی به طرف جنوب و 300 متر به طرف پایین دست رودخانه یعنی به طرف شمال) از نقطه شروع که معمولاً پل می باشد، انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته است. نقاط یافت آثار شنگ به عنوان نشانه حضور حیوان به صورت نقاط توپر برروی نقشه 25000/1 شبکه بندی شده با اندازه 4/1×4/1 سانتی متر مربع مشخص گردیده شده است. براین اساس بیشترین آثار و شواهد مشاهده شده در منطقه مورد مطالعه در ایستگاه شماره 2 بوده است و بر طبق نقشه انتشار به دست آمده از مطالعه شنگ با روش استاندارد کلیه ایستگاه های مورد مطالعه از نظر حضور شنگ مثبت بوده اند و در همه این ایستگاه ها آثار شنگ مشاهده گردید. بیشترین اثر دیده شده سرگین و کپه نشانه بوده است که جزو مطمئن ترین آثار به جای مانده از این حیوان به شمار می رود، چنین به نظر می رسد که گستره جستجوی 600 متری طبق روش استاندارد برای این منطقه مطلوب بوده است.

در پژوهش حاضر، فلور منطقه سربند دیباج بررسی شده است. منطقه شکارممنوع سربند با مساحت تقریبی 4 هزار هکتار و گستره ارتفاعی 2000 تا 3650 متر در 12 کیلومتری شمال شرقی شهر دیباج (52 کیلومتری شمال دامغان، استان سمنان) واقع شده و بر اساس طبقه بندی دومارتن دارای اقلیم خشک و میانگین بارندگی سالانه 137.5 میلی متر است. درمجموع، 285 گونه متعلق به 178 جنس و 45 تیره شناسایی شدند. تیره های Asteraceae (تیره گل ستاره ای) با 22 جنس و 40 گونه، Brassicaceae (تیره کلم) با 25 جنس و 32 گونه و Poaceae (تیره گندم) با 16 جنس و 26 گونه تیره های بزرگ منطقه و جنس های Astragalus (گون) با 12 گونه، Allium (پیاز) با 7 گونه، Cousinia (هزارخار) و Alyssum (قدومه) با 6 گونه و Gagea (نجم طلایی) با 5 گونه دارای بیشترین غنای گونه ای هستند. بررسی پراکنش جغرافیایی گونه های گیاهی منطقه نشان داد 60.52 درصد گونه ها به ناحیه ایرانی - تورانی، 20.67 درصد به نواحی ایرانی - تورانی/اروپا - سیبری و غیره تعلق دارند. همی کریپتوفیت ها (54.67 درصد) بیشترین شکل زیستی منطقه را تشکیل داده اند. از مجموع گیاهان شناسایی شده در منطقه، 36 گونه انحصاری ایران و 44 گونه دارای ارزش دارویی هستند. بر اساس معیارهای اتحادیه بین المللی حفاظت طبیعت 33 گونه در فهرست گونه های در معرض خطر قرار می گیرند که از این تعداد، 4 گونه Cousinia rhabdodes، Astragalus catacamptus، A. megalocystis و A. perdurans جزو گونه های آسیب پذیر منطقه هستند.

منطقه شکار ممنوع تالاب میقان اراک در مرکز کشور ایران و در دالان مهاجرتی پرندگان قرار دارد. این منطقه در فصل سرما با داشتن شرایط مطلوب زیستگاهی هر ساله پذیرای تعداد زیادی پرنده مهاجر به-ویژه درنای معمولی می باشد، برای مشاهده فون پرندگان منطقه 4 ایستگاه که دارای شرایط زیستگاهی متنوع اعم از آبی، کنار آبی، بیابانی کویری و درختچه ای می باشند. به عنوان محل های مشاهده انتخاب شدند. مشاهده پرندگان طی چهار فصل سال از بهار 1392 لغایت زمستان 1394 انجام گرفت. جهت جمع آوری داده ها از روش مشاهده و شمارش پرندگان به-صورت مستقیم صورت گرفت. در طول مطالعه 150 گونه پرنده از 13 راسته و 38 تیره شناسایی شد که از این تعداد 77 گونه آبزی و کنارآبزی و 73 خشکی زی مشاهده شد. از تعداد گونه های مشاهده شده 60 گونه بومی، 90 گونه مهاجر و نیمه مهاجر و مهاجر عبوری بود. راسته گنجشک سانان (passeriformes) با بیش ترین تعداد تیره (12 تیره) و تعداد گونه (41 گونه) متنوع ترین راسته شناسایی شده در منطقه بود. براساس داده های حضور گونه های عقاب صحرایی، اردک سرسفید و بالابان در رده در معرض خطر انقراض می باشند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

منطقه شکار ممنوع سد درودزن در استان فارس قرار دارد. مساحت این منطقه حدود 30000 هکتار مربع است و فلور آن بین سال های 90– 1389 مطالعه گردید. در این مطالعه جمعا، 1876 نمونه گیاهی، متعلق به 529 آرایه شامل 345 جنس و 76 تیره بررسی گردید. طیف شکل های زیستی به صورت یک ساله (6/40 %)، همی کریپتوفیت (92/30 %)، ژئوفیت (47/13 %)، کامه فیت (91/8 %) و فانروفیت (07/6 %) تقسیم بندی شدند. تیره های بزرگ براساس تعداد آرایه عبارت بودند از کاسنیان (76 گونه)، باقلاییان (48 گونه)، چمنیان (45 گونه)، نعناعیان (38 گونه)، کلمیان (26 گونه)، چتریان (23 گونه)، میخکیان (21 گونه) و گاوزبانان (17 گونه). جنس های با گونه های پرشمار شامل گون (21 گونه)، هزارخار، گل گندم، فرفیون، شنگ اسبی و مگس گیر (هر کدام هفت گونه)، پیاز، اویارسلام و پونه سا (هر کدام شش گونه) بودند. عناصر ایرانو-تورانی با در برداشتن (59/55 %)، عمده ترین نوع پراکنش جغرافیایی منطقه را به خود اختصاص دادند. همچنین، 80 آرایه (12/15 %) انحصاری ایران درنظر گرفته شد. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.